De gevel van het Huis van Sestich

Klein Leuvens geschiedenisje

De decoratie van de gevel van het Huis van Sestich wordt gedomineerd door drie hexagrammen, meestal als Davidsterren aangeduid. Men zou kunnen geneigd zijn deze te interpreteren als joodse symbolen. Het hexagram was vanaf de dertiende eeuw een populair joods symbool dat frequent voorkwam in handschriften en op zegels. Maar in de tijd dat het huis Den Spiegel gebouwd werd, was het hexagram nergens in Europa een officieel symbool en werd het alleen in de joodse gemeenschappen van Frankrijk, Duitsland en Midden-Europa gebruikt om hun joodse identiteit te bevestigen. In de Nederlanden hadden de joden meer te lijden onder een vijandige houding en discriminatie. Daarom is het weinig waarschijnlijk dat we de hexagrammen moeten interpreteren als joodse symbolen.

Tijdens het Vierde Lateraans Concilie (1215) werd wel een kenmerkingsplicht voor joden en moslims ingevoerd. Alleen in Portugal werd het dragen van de zespuntige ster verplicht. In de Nederlanden was de jodenhoed het verplichte herkenningsteken.

Het hexagram is ook een populair symbool in de Kabbala, een joodse mystieke beweging waarin de geometrische taal een belangrijke rol speelde. In de veertiende eeuw was de kennis van deze mystieke leer beperkt tot de joodse gemeenschap. Bovendien komt het gevelschema niet overeen met de opgelegde geometrische schema’s van de Kabbala. Deze interpretatie is dus ook onwaarschijnlijk.

Waarschijnlijk moeten we de verklaring voor de geometrische vormen bij twee andere middeleeuwse culturele fenomenen zoeken: enerzijds de getallensymboliek gebaseerd op de Griekse getallenleer en kosmogonie, en anderzijds de mystieke beweging waarvan Jan van Ruusbroec een gekend vertegenwoordiger was. Deze tradities kenden geen formeel kader. Daarom liggen de betekenissen minder vast.

Het gevelschema is volledig opgebouwd rond de archetypische getallen drie en vier.

3 vinden we op de gevel terug in de drie bovenste cirkels met hexagrammen. Een hexagram kan ook geïnterpreteerd worden als een combinatie van twee driehoeken.

3 staat voor zon, aarde en maan, en voor de Heilige Drievuldigheid. Voor de oude Grieken was 3 het toppunt van volmaaktheid. (“omne trinium perfectum”). Verder verwijst 3 ook naar de drie wijzen uit het oosten. In het Britse Koninklijke wapen staan drie leeuwen en op het stadswapen van Amsterdam drie kruisen. “Hip, hip, hip (drie keer) hoera.” “Driemaal is scheepsrecht.” Jezus verrees op derde dag. …

Het getal 4 is op de gevel aanwezig in de onderste rij van vier cirkels, waarvan er twee door een kruis in vier delen gedeeld worden, en in de vier traveeën;

4 staat voor vier evangelisten, vier rivieren in het Paradijs, vier seizoenen, vier windstreken, vier elementen (water, aarde, vuur en lucht), …

Ook de getallen die afgeleid zijn van de archetypes, zijn aanwezig in de gevel.

Twee maal drie is zes. Zes is het “Numerus perfectus”, bij Pythagoras het symbool voor de ziel en het bijbels archetype voor de zes dagen van de schepping.

Het hexagram is in de christelijke, islamitische en joodse kosmologie het symbool voor perfectie. De twee driehoeken symboliseren dan hemel en aarde, vuur en water.

Drie maal vier is twaalf, de som van de twee hexagrammen op de tweede rij. 12 is het getal van de apostelen, tekens van de dierenriem, maanden van het jaar, …

Drie plus vier is zeven. Op de gevel merken we zeven spitsbogen en in de bovenste cirkel staan zeven vierpassen.

Zoals in de Bijbelse kosmologie wordt het hexagram – als symbool voor de schepping – uitgebreid tot het getal 7 door het centrum te benadrukken. Dat centrum wordt dan de rust(dag) genoemd. Het centrum van de hexagrammen op de gevel wordt ingevuld door zes driepassen en één vierpas of cirkel.

Zeventallen worden soms opgesplitst in de twee archetypen, drie en vier. Zo worden de zeven deugden opgesplitst in drie goddelijke deugden (geloof, hoop, en liefde) en in vier kardinale deugden (voorzichtigheid, rechtvaardigheid, gematigdheid en moed). De zeven vrije kunsten zijn opgesplitst in het trivium (drie) en quadrivium (vier).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s