Maandelijks archief: september 2017

Leuven door de lens van fotograaf Fierlants

De volgende bijdragen (de volgende weken) gaan we op stap met fotograaf Edmond Joseph Marie Fierlants en bekijken een aantal monumenten door zijn lens. Edmond Fierlants leefde in de 19e eeuw (1819 – 1869). In 1864 kreeg hij van het schepencollege van Leuven de opdracht een aantal monumenten in foto’s te vereeuwigen. Fierlants had eerder al gelijkaardige projecten uitgevoerd in Brugge, Antwerpen en Brussel. Hiermee wou hij het bedreigde patrimonium fotograferen en inventariseren. Hij kreeg daarbij de steun van voormalig minister van Binnenlandse Zaken Charles Rogier. Deze stuurde aanbevelingsbrieven naar alle provinciale en gemeentelijke overheden. Ook Leuven kreeg zo een aanbevelingsbrief.

Op de gemeenteraadszitting van 9 januari 1863 werd het voorstel van Fierlants besproken. Er werd beslist door stadsarchivaris Edward Van Even en door de fotograaf zelf een lijst te laten opmaken van monumenten die in aanmerking zouden komen. Het werd een lijst van een veertigtal monumenten. De fotograaf wou deze opdracht uitvoeren voor 2000 BEF. Uiteindelijk zou hij het moeten doen met de helft van dit budget. Het aantal te fotograferen monumenten werd daarom teruggebracht tot een twintigtal.

In Leuven worden vandaag twee reeksen van deze foto’s gemaakt door Fierlants bewaard: een in het stadsarchief en een in de universiteitsbibliotheek. De foto’s zijn ook terug te vinden op de website van het Europeana-project (www.europeana.eu), waar ik dankbaar gebruik van zal maken.

Sommige monumenten zijn volledig verdwenen, andere zijn in de loop van de tijd geheel of gedeeltelijk veranderd, enkele zijn min of meer bewaard gebleven zoals Fierlants ze heeft gefotografeerd. Veel plezier bij deze tocht door het Leuven van 1864.

brouwershuis

Beelden in de nissen

Brief van Victor Hugo aan de burgemeester van Leuven. Vertaald uit Louvain dans le passé et le présent van Eduard Van Even.

Brussel, 29 februari 1852

Geachte heer,

Bij mijn terugkeer van een kleine afwezigheid vond ik uw elegante en uitstekende brief. Hij herinnert me opnieuw aan de hartelijkheid van uw ontvangst. Ik ben blij dat mijn doortocht in Leuven niet geheel nutteloos is gebleken voor de mooie gebouwen die uw stad in grote getale bezit, en meer specifiek voor de kostbaar stadhuis. Dat stadhuis is een volledig voorbeeld van gotische architectuur in de flamboyante periode, zeg maar een meesterwerk. Een meesterwerk kan niet behandeld worden met te veel smaak en benaderd worden met te veel respect. Naar mijn mening heeft men uw prachtig stadhuis aan de buitenkant teveel gerestaureerd en aan de binnenkant onvoldoende gerestaureerd. Ik heb het je gezegd en u herinnert zich misschien nog mijn argumenten die uw geest hebben geraakt. Als mijn verwijt van de architect leek op een beschuldiging, uw zolder, gevuld met mooie beeldhouwwerken, sommigen met moeite herkenbaar, bevat stukken die dit ondersteunen. Maar wat gedaan is, is gedaan. Daar moeten we niet op terugkomen.

Ik ben het compleet met u eens over de wenselijkheid, ik zou meer zeggen, over de noodzaak, de lege nissen van het stadhuis te vullen met beelden. Ik sta in alle punten achter de conclusies van uw uitstekend en stevig rapport. Er zijn voor de aanvulling met beelden twee belangrijke redenen. Ten eerste een esthetische reden: het stadhuis van Leuven is een gebouw dat opklimt, dat stijgt. Dat is een schoonheid, zijn verticale lijn is prachtig maar de lege nissen tekenen drie of vier horizontale zones die deze verticale lijn doorbreken en de heldere lijn van dit gebouw, complex in verschijning, een in essentie, verstoren. Door beelden te plaatsen gaat dit gebrek weg en wordt het geheel in zijn eenheid hersteld. Ten tweede is er een historische reden: een gemeentelijk of religieus gebouw waarvan de nissen leeg zijn is een boek met blanco pagina’s. Een beeld plaatsen is een letter zetten en met deze letters wordt de geschiedenis geschreven. Ik beantwoord uw oproep met aandrang, meneer, en ik geef mijn mening omdat u denkt dat ze invloed kan hebben op uw eerbare en intelligente collega’s van de Leuvense gemeenteraad.

Ik ben voor u niet zomaar een passant, maar een passant en vriend van uw geschiedenis, van uw kunst, van uw land. U weet, ik hou van deze vrije grond waren zoveel mooie dingen zijn en zoveel nobele harten; het is niet de eerste keer dat ik dit schrijf en ik zeg het openlijk. Laat me toe van de gelegenheid gebruik te maken om u de schitterende gevel in de stijl van Rubens die jullie, geloof ik, Sint Michiel noemen, aan te bevelen. Restaureer haar zo weinig mogelijk. Dat is nog een meesterwerk.

Ik hernieuw, geachte heer, de verzekering van mijn meest levendige hartelijkheid.

VICTOR HUGO

Zeven “nieuwe wonderen”

De meesten hebben wel al eens gehoord van de zeven Leuvense wonderen maar volgens het Leuvense stadsarchief zijn er in Leuven ook zeven nieuwe wonderen. Ik som ze even op.

  1. Het pauselijke driehoeksgeval

leoxiii

Hiermee wordt gedoeld op het Heilig-Harthuis van het neogotische seminarie Paus Leo XIII in de Andreas Vesaliusstraat.

  1. Het kind dat er was voor zijn moeder

keizesberg

Dit is het beeld van Onze-Lieve-Vrouw-met-Kind voor de abdij van Keizersberg. Het kind Jezus stond er vooraleer het hoofd van Maria als laatste deel geplaatst werd.

  1. Het schip in het droogdok

martelarenmonument

Dit is het oorlogsmonument met dodenlantaarn op het Martelarenplein. Het beeld is een ontwerp van architect Achilles de Bondt en beeldhouwer Marcel Wolfers.

  1. De gevel met de 100 opschriften

inscriptiesteen

Dit hedendaagse wonder verwijst naar de universiteitsbibliotheek op het Mgr Ladeuzeplein, die overladen is met symbolen die verwijzen naar de Amerikaanse financiering van het gebouw. Meer dan 300 inscripties geven namen van mecenassen.

  1. De Heilige Maagd met de soldatenhelm

maria bib

Dit is het beeld van Onze-Lieve-Vrouw-van-de-Zegepraal in de centrale topgevel van de universiteitsbibliotheek. Het beeld werd ontworpen door de Franse beeldhouwer Jean Damt en uitgevoerd door de Leuvense beeldhouwer Jozef Van Uytvanck.

  1. De theologie op een hellend vlak

gbib

De faculteit godgeleerdheid kreeg in de jaren 1970 een nieuwe bibliotheek, de Maurits Sabbebibliotheek.

  1. De bunker in de kerk

altaar

Dit is het moderne monolithische hoofdaltaar uit de Sint-Pieterskerk. Dit Nationaal Memoriaalaltaar werd op 10 mei 1964 door de Nationale Confederatie van Politieke Gevangenen en Rechthebbenden van België ingezegend.